Aap, vis, boek – Linnaeus in Amsterdam

Te zien zijn verschillende werken van Linnaeus zelf, zoals de eerste en tiende editie van de Systema naturae, de Bibliotheca botanica (1736) en de Thesaurus Zeylanicus (1737). Dit laatste werk is een geïllustreerde inventaris van de plantenwereld van Sri Lanka, waaraan Linnaeus samen met Johannes Burman heeft gewerkt. Daarnaast liggen er talrijke prachtuitgaven van voorgangers, tijdgenoten en opvolgers, waaronder de Thesaurus van de Amsterdamse apotheker Albertus Seba en de Metamorphosis van Maria Sibylla Merian.

Carolus Linnaeus, Zwedens bekendste geleerde, arriveert in 1735 in Amsterdam. Door het gunstige wetenschappelijk klimaat en de mogelijkheid zijn manuscripten te laten drukken, blijft hij nog drie jaar in ons land. Hij is beroemd door zijn indeling van de natuur en de zogenaamde binaire nomenclatuur: de dubbele naamgeving (genus en soort). Deze systematiek is nadien voor planten en dieren aangehouden. In 1735 verschijnt de eerste uitgave van zijn Systema naturae. Deze publicatie verwekt grote opschudding, omdat hij de mens samen met de aap onderdeel maakt van het dierenrijk.

Linnaeus heeft in 1758 zo’n 4.000 soorten benoemd. In de tentoonstelling wordt een selectie getoond van afbeeldingen van diersoorten waaraan Linnaeus in zijn verschillende uitgaven refereert. Ook worden fraaie tekeningen geëxposeerd (‘Zoo mooi’) uit de Iconographia Zoologica, een soort database op papier met 80.000 tot 100.000 afbeeldingen van dieren, geordend volgens de indeling van Linnaeus. Dit is in zijn soort de op een na grootste collectie ter wereld.

Speciale aandacht is er voor apen en vissen. Linnaeus zelf heeft nooit een mensaap gezien. Hij beschreef alleen de chimpansee, op basis van schaars beschikbare afbeeldingen in boeken. De eerste mensaap verscheen in 1641 in een publicatie van Nicolaas Tulp. In de tentoonstelling is een mensaap te zien uit de tentoonstellingscollectie van het Zoölogisch Museum van de Universiteit van Amsterdam. Deze François, een westelijke laaglandgorilla, overleed in 1989 in Burgers Zoo.

Een geëxposeerde serie zeeduivels van ongeveer 1550 tot 1800 laat goed zien dat zeventiende- en achttiende-eeuwse viskundigen teksten en afbeeldingen kopieerden van zestiende-eeuwse voorgangers.

Publicatie

Bij deze tentoonstelling verschijnt de uitgave Aap, vis, boek – Linnaeus in de Artis Bibliotheek. Geïllustreerd met kleurenfoto’s van prachtige boeken en prenten bevat deze publicatie korte studies over verschillende aspecten van Linnaeus’ leven en werk. Deze gaan onder meer in op zijn verblijf in ons land, op de bronnen die hem ter beschikking stonden en op de problematiek van het onderbrengen van apen, mensen en vissen in zijn binaire nomenclatuur. Ten slotte worden de rijke verzamelingen van de Artis Bibliotheek belicht. Midas Dekkers schreef voor dit boek een voorwoord. Aap, vis, boek is een uitgave van Waanders.

Bijzondere Collecties

In mei 2007 opende koningin Beatrix de ‘strak vernieuwde historische panden’ voor de Bijzondere Collecties, in zijn soort de belangrijkste Nederlandse bibliotheek. De Bijzondere Collecties beheren meer dan 10 km onderzoekmateriaal met zo’n 1.000 deelverzamelingen. Zwaartepunten zijn hedendaagse typografie, handschriften, oude drukken, kaarten, boekgeschiedenis, judaïca, protestantisme, universiteitsgeschiedenis en de collectie natuurlijke historie van de Artis Bibliotheek, gevestigd op de Plantage Middenlaan 45. Het vaak unieke materiaal is – met uitzondering van de Artis Bibliotheek – uitsluitend te raadplegen in de Onderzoekzaal aan de Oude Turfmarkt.

Het gebouw van de Bijzondere Collecties van een Universiteitsbibliotheek is intern verbonden met het Allard Pierson Museum, het archeologisch museum van de Universiteit van Amsterdam. De Oude Turfmarkt is een prominente plek in de stad waar de Universiteit van Amsterdam haar erfgoed presenteert. Voor meer informatie over de Bijzondere Collecties:  http://www.uba.uva.nl/bc – http://www.uba.uva.nl/bc

Oude Turfmarkt 129

1012 GC Amsterdam

Tentoonstelling én museumcafé zijn geopend op:

Maandag t/m vrijdag: 10:00-17:00 uur.

Zaterdag en zondag: 13:00-17:00 uur.

Eerste kerstdag en nieuwjaarsdag gesloten.

Recent

19 december 2017

Ontvoerd in Irak

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 november 2008

Vochtige streken - Charlotte Roche

Dirty reading: Taboes doorbreken met de botte bijl

Afgelopen september was ik op vakantie in Nederland. Met goede vrienden zaten mijn man en ik aan een grote houten keukentafel, dikke kranten op tafel, tijdschriften, een lekker glas wijn er bij, toastjes met Franse kaas, de kinderen languit op een vloerkleed met een nieuw prentenboek De aap met de blauwe billen. Een tijdelijke verandering van omgeving kan het leven soms zeer genietbaar maken … Het gesprek kwam op een roman die nog niet in Nederland te krijgen was, maar de Duitse schrijfster Charlotte Roche werd desondanks in al dat leesvoer dat daar tussen ons in lag uitgebreid geïnterviewd.

Lees meer