Kun je op basis van iemands voorliefde voor een bepaald schilderij voorspellen welk boek hij graag leest? Deze vraag spookte door mijn hoofd toen ik het boek voor de ‘heerenleeschclub’ aan het lezen was. Een fascinerend boek, dat na elke pagina meer doet denken aan een favoriet schilderij van één van de leesclubgenoten, een echte bibliofiel. Altijd door boeken omringd en scharrelt wekelijks rond in zijn favoriete boekhandels, op zoek naar mooie boeken, waarbij hij een aantal duidelijk voorliefdes heeft. Net als in de schilderkunst. Een groter fan dan hij van Jeroen Bosch-fan, is er niet. Hij bezocht onlangs niet alleen de grote tentoonstelling in Den Bosch, maar trok daarna ook nog tweemaal naar Madrid, voor een kleine tentoonstelling in het Escoriaal, een grote in het Prado, om tot slot nogmaals naar het Zuiden af te reizen om de drie doeken uit Venetië ter plaatse te bewonderen. Kortom, een fan in hart en nieren. Op het idolate af.

Deze leesvriend had zich in de leesclub hard gemaakt voor Machten der Duisternis, de vertaling van Anthonie Burgess’ Earthly Powers. Dat zouden wij de eerstvolgende keer maar moeten bespreken, zo bepleitte hij fervent. Nu wijzen de voorkeuren in de club vaak uiteen en is de boekkeuze altijd wel een dingetje. Machten der Duisternis is met zijn 750 pagina’s nou niet een boek dat je even tussen de bedrijven door leest. Bovendien wordt de vaak bejubelde openingszin ‘Het was de middag van mijn eenentachtigste verjaardag en ik lag in bed met mijn schandknaap toen Ali meldde dat de aartsbisschop me was komen opzoeken‘ niet door iedereen op waarde geschat. Dus de keuze voor Burgess was geen vanzelfsprekende, maar hij kwam (gelukkig) wel door de selectie heen. Met als gevolg dat ik nu ben ondergedompeld in de wereld van Kenneth Toomey, de gewezen homoseksuele schrijver die de aartsbisschop van Malta moet helpen don Carlo Campanati, de latere paus Gregorius XVII, heilig te laten verklaren.

Nu moet ik eerlijk zeggen dat ik het na die openingszin best lastig vond om mijn draai te vinden in Toomey’s wereld. Maar het lezen wordt steeds plezieriger, waarbij het gekke is dat ik bij iedere pagina die ik vorder meer aan Jeroen Bosch moet denken. Want net als Bosch’ schilderij is Machten der Duisternis een aaneenschakeling van verschillende lusten, die net zo vrolijk en beeldend worden opgediend als op de Tuin der Lusten. Zodat het lezen van al die kleine en grote ondeugden in Machten der Duisternis enorm lijken op het genieten van de details op dat geweldige altaarstuk van Jeroen Bosch. Waarbij ik er steeds meer van overtuigd raak dat je op basis van iemands voorliefde voor een schilderij, inderdaad kunt voorspellen welk boek hij leuk vindt.