Kazuo Ishiguro volgt Bob Dylan op als laureaat Nobelprijs voor Literatuur

Hij speelt gitaar en hij schrijft liedjes, dus: ‘Roll over Bob Dylan’. Dat zei Salman Rushdie eerder vandaag toen hij zich blij en verheugd toonde over de toekenning van de Nobelprijs voor Literatuur aan zijn goede vriend Kazuo Ishiguro. Hij zei nog meer, maar deze misschien voor meer maar eigenlijk maar voor één uitleg vatbare verwijzing naar de vorige laureaat viel op. Want de uitverkiezing van Dylan vorig jaar viel niet overal in goede aarde, en de wijze waarop de singer/songwriter omging met de literaire eer die hem bewezen werd al helemaal niet.
De Nobelprijs voor Literatuur was na vorig jaar toe aan een onomstreden laureaat, en kreeg die in de Brits-Japanse schrijver Kazuo Ishiguro. Ishiguro, bij het grote publiek vooral bekend door The Remains of the Day – al zullen veel mensen die genoten van de film niet weten dat hij de schrijver van de verfilmde roman is – gold niet als favoriet. Hij stond zelfs niet op de lijstjes van de bookmakers.

Tot het moment waarop Kazuo Ishiguro (1954) zijn prijs krijgt, is het Nobelprijscomité uiterst terughoudend in het onderbouwen van zijn keuze. In de persverklaring die onmiddellijk na de bekendmaking van de toekenning naar buiten werd gebracht staat alleen dat de Nobelprijs voor Literatuur is toegekend aan Ishiguro, ‘who, in novels of great emotional force, has uncovered the abyss beneath our illusory sense of connection with the world’.
Gebruikelijk is wel dat Sara Danius, secretaris van de Svenska Akademien, mondeling terugkomt op de uitverkiezing. Ten overstaan van de aanwezige journalisten typeerde zij het werk van de laureaat: I would say: if you mix Jane Austen and Franz Kafka, then you have Kazuo Ishiguro in a nutshell. But we have to add a little bit of Marcel Proust into the mix and then you stir but not too much and then you have his writings (…)’. Waarna ze inging op het belang van de laureaat en zijn werk: ‘He’s a writer of great integrity. He doesn’t look to the side, he’s developed an aesthetic universe all his own.’

Het oeuvre van Kazuo Ishiguro is niet uitzonderlijk omvangrijk. Hij schreef acht romans, en daarnaast korte verhalen en filmscripts. Zijn werk is nauwelijks onder een noemer te vangen. Schurkte hij in The Remains of the Day (1989) aan tegen het historische, zijn meest recente roman The Buried Giant (2015) is fantasy. Als er al een constante is, dan zijn dat zijn personages die hij geen moment rust gunt. Zij moeten voortdurend iets, zijn fysiek en mentaal altijd in beweging.

Ishiguro zelf heeft inmiddels laten weten uitzonderlijk vereerd te zijn met de toekenning van de Nobelprijs voor Literatuur, vooral omdat hij met deze prijs in de voetsporen treedt van schrijvers die hij tot de groten rekent. In een breder perspectief hoopt de schrijver dat de Nobelprijzen in de onzekere omstandigheden waarin de wereld verkeert een positieve doorbraak kunnen forceren. I’ll be deeply moved if I could in some way be part of some sort of climate this year in contributing to some sort of positive atmosphere at a very uncertain time.’